«Сири сиксигинэн» рубрикабын салгыыбын. Айанныырбын, солун сири-уоту көрөрбүн сөбүлүүрүм туһунан мэлдьи этэбин. Күндү ааҕааччыларбар бу сырыыга Вьетнамҥа сырыыбыттан быһа тардан ахтан аһарыахпын баҕарабын. Ааҕыҥ, сэргээҥ.
Туризм күүскэ сайдан
2018 сыл. Вьетнам Нячанг куоратыгар икки нэдиэлэ устата сынньаммыппыт. Кэлиҥҥи уон сылга туризм күүскэ сайдан, экономикалара быдан өрө көтөҕүллүбүтэ харахха быраҕыллара.
Ол курдук, 2008 сылга диэри бу куоракка биир да элбэх мэндиэмэннээх дьиэ-уот суоҕа үһү. Биһиги сылдьарбытыгар сыалай Европейскай квартал үөскээбит этэ. Халлааҥҥа харбаспыт элбэх мэндиэмэннээх отеллэр элбээбиттэрэ харахха быраҕыллара.
Иркутскайынан эргийэн, Нячаҥҥа диэри 9,5 чаас көппүппүт. «Нордвинг» авиахампаанньа итиччэ уһун айаҥҥа кириэһилэтэ түспэт сөмөлүөтү биэрбит этэ. Ордук оҕолоох пассажирдар олус эрэйи көрбүттэрэ. Аны кураанах миэстэлэр бааллар эрээри, кими да чугаһаппаттара. Стюардессалар ону харабыллыыртан соло буолбатахтара. Олох тимир-тамыр курдуктара. Тустаах авиахампаанньа ыытар үлэтэ-хамнаһа мөлтөҕө итинтэн көстөрө.
Сир сыаната ыарахан буолан
Тиийэрбитигэр халлаан сөрүүн этэ. Сарсыҥҥытыгар кыратык ардаабыта. Ол кэнниттэн сандаархай күннээх олус үчүгэй күннэр турбуттара.
Вьетнамҥа сир сыаната олус ыарахан буолан, отеллэр территориялара суох, бэйэ-бэйэлэригэр ыга сыстыһан тураллар.
Уулуссаны туоруур улахан кыһалҕа. Массыыналар, ордук мотореллардар олус хойуутук сылдьаллар. Суол быраабылата диэн суох. Этэргэ дылы, кириэс охсунан бараҥҥын, мотореллардар, массыыналар быыстарынан-ардыларынан түһүнэн кэбиһэҕин. Уулуссаҕын туораан бараҥҥын һуу гынаҥҥын өрө тыынаҕын.
Южно-Китайскай муора Персидскэй хомоттон итэҕэһэ суох ыраас этэ. Кумах буолан, сөтүөлүүргэ олус үчүгэй. Нячаҥҥа муоратын да иһин киһи сынньана тиийиэх курдуга.
Таецтартан итэҕэһэ суох
Муора бородууктатын, харамайдарын, фрукталартан ыгыллан оҥоһуллубут утахтар сыаналара олус чэпчэкилэрэ. Хайа баҕарар кафеҕа, рестораҥҥа киирдэххэ, итилэр бааллар. Аатырбыт фо-бо мииннэрин боруобалаабыппыт. Ити мииннэрин ынах этиттэн, кууруссаттан, муора бородуукталарыттан да оҥороллор эбит. Сыаната олус чэпчэки. Порцията олус улахан.
Вьетнамецтар туризмнара сайдыаҕыттан, массаһы кыайа туппуттар. Таецтартан туох да итэҕэһэ суох илбийэллэрэ. Туризмнара саҥа сайдан эрдэҕинэ, сынньаммыт дьонтон ыйыталастахха, массаһы мөлтөхтүк оҥороллор диир буолаллара. Үп-харчы киллэрэр ханаал буоларын биллэхтэрэ. Онон хаачыстыбаҕа үлэ барбытын бэлиэтиибин.
Умнаһыт диэн суох
Вьетнам төһө да өр сыллар усталара сэрии алдьархайын билбит дьадаҥы дойду буоллар, уулуссаҕа умнаһыт диэни көрүөҥ суоҕа. Арай 100 саастарын туолбут эрэ дьон умналыыллара көҥүллэнэр эбит. Биһиги биир да умналыы олорор киһини көрбөтөхпүт.
Инбэлиит оҕотун кэлээскэҕэ анньа сылдьан, брелоктары атыылыыр киһиэхэ харчы биэрээри гыммыппар ылбатаҕа. Оннук дьоһун дьон. Оттон манна биһиэхэ хайдаҕый? Хомойуох иһин, муус доруобай эдэр дьоммут илиилэрин тоһуйаллара, баар суол.
Вьетнамецтар олус чиэһинэйдэриттэн сөхпүтүм. Ол курдук, ювелирнай маҕаһыыҥҥа 200 доллары уларытабын диэн, 300 доллары биэрэн кэбиспиппин, отельбар тиийэн эрэ баран биирдэ өйдөөн көрбүтүм. Саҥа купюралар буолан, сыстыһан хаалбыттар. Харчыбыттан мэлийдим дии санаабытым. Сарсыҥҥытыгар улахан эрэлэ суох тиийэн көрдөөбүппэр, тута төнүннэрбиттэрэ. Олус диэн үөрбүтүм. Вьетнамецтар чиэһинэйдэриттэн астыммытым.
Нячаҥҥа туризм саҥа арыллыбытын кэннэ, уоруу элбэҕин бэлиэтиир этилэр. Мотобайкалаах уолаттар дьахталлартан суумкаларын былдьыыллара үһү. Дьадаҥы олох биир кыдьыга буоллаҕа. Итинник салҕаннаҕына, туризм сайдыбатын өйдөөннөр, бэрээдэги көрүү күүһүрбүт этэ. Этэргэ дылы, хас хардыы ахсын полициялар бааллара.
Урбаан күүскэ өйөнөр
Барнаул куоракка өр кэм устата олоро сылдьыбыт, нууччалыы ыраастык саҥарар Хай диэн кыра рестораннаах вьетнамеһы кытта билсибиппит. Кини: «Биһиги дьоммут үлэлиэхтэрин баҕараллар да, үгүстэргэ үлэ кыайан көстүбэт», — диэбитэ.
Хай судаарыстыба аччыгый уонна орто бизнеһи күүскэ өйүүрүн туһунан эппитэ. Ол курдук, бэйэ дьарыктаах дьонтон ханнык да нолуок тутуллубат эбит. Барыстара барыта бэйэлэригэр хаалар. Онон бизнестээх дьон олус элбээбиттэр.
Оччолорго Нячанг саамай баай киһитинэн Винперл диэн арыыга Дисней-лэнд арыйбыт киһини ааҕаллара. Аан дойдуга муора үрдүнэн саамай уһун ханаат суолунан күҥҥэ төһө эмэ тыһыынча киһи хотоҕостуу субуллар. Биһиги биир күммүтүн бу арыыга анаабыппыт.
Азияҕа — Европа диэн хайа үрдүгэр турар Далат куораты ааттыыллар. Бу куораты өссө «Аччыгый Париж» диэн этэллэр. Итииттэн-буһууттан куотаннар, бу куораты французтар туппуттар. Олус кыраһыабай. Хайа үрдүгэр турар буолан сөрүүн. Эрийэ-буруйа суолунан айаннаан, итиннэ тиийэ сылдьыбыппыт. Элбэх интэриэһинэйи көрбүппүт-билбиппит. Манна аан бастаан Пренн диэн улахан күрүлгэни көрбүтүм.
Вьетнамҥа госсулууспалаахтарга уонна байыаннайдарга эрэ биэнсийэ диэн баар эбит. Кинилэр нэһилиэнньэ 30% эрэ ылаллар. Атыттар оҕолоругар эрэ эрэнэллэр эбит. Манна кырдьаҕастары ытыктыыллара, өрө туталлара тута харахха быраҕыллара. Ыччаттар эбээлэрин, эһээлэрин сиэтэ, кууһа, өйүү-убуу сылдьаллара.
Вьетнам көннөрү ыалыгар
Араас дойдуларга туристыы тиийдэххэ, этэргэ дылы, кылабаччыйбыты-халабаччыйбыты эрэ көрөн кэлэҕин. Ол иһин көннөрү ыаллары көрүөхпүн олус баҕарарым. Ити баҕа санаам Вьетнамҥа туолбута.
Рестораннаах Хайы кытта кэпсэтэммин, куорат кытыытыгар Вьетнам көннөрү ыалыгар эдьиийбин илдьэ ыалдьыттыы тиийэ сылдьбыппыт. Дьиэ кэргэҥҥэ алтыалар: эбээлэрэ, ийэлэрэ (инбэлиит), аҕалара уонна үс уол оҕолоохтор. Ити улахан ыалы аһатан-сиэтэн олорор киһилэринэн — соҕотох аҕалара этэ. Кини дворнигынан үлэлээн, олус кыра харчыны өлөрөөхтүүр эбит. Биһиги тиийэрбитигэр үлэтигэр сылдьара.
Олус кыра (3 кв. м) дьиэ дуомнаахтар. Алтыан сөрүө курдугу тэлгээн, муостаҕа утуйаллар эбит. Дьиэлэригэр биир хомуот уонна кыра остуол эрэ баара. Хомуоттарын үрдүгэр Буддалара турара. Вьетнмецтар итэҕэллэрэ күүстээҕэ мантан көстөр. Отелларга эмиэ хас күн ахсын Буддаларын иннигэр аромапалочкалары умталлара уонна сибиэһэй фрукта уураллара.
Эдьиийбин кытта холбоон, 400 тыһ. донганы (биһиэнинэн 1200 солк.) бу ыалга биэрдибит. Дьиэлээхтэр үөрүүлэриттэн харахтара чаҕылыһа түспүтэ. Хай: «Итинник харчыны үйэлэригэр көрбөтөх буолуохтаахтар, бу өссө сэнэх ыаллар, кинилэрдээх дьадаҥы ыал олус элбэх», — диэн кэпсээбитэ. Хомустаан иһитиннэрбитим, олус сэргээн истибиттэрэ. Дьону үөрдэн-көтүтэн, онтон санаабыт көтөҕүллэн отельбытыгар төнүннүбүппүт.
Хамсык, судаарыстыбалар күөнтэһиилэрэ ама кэмигэр ити курдук, айаннаан турардаахпын. Инникитин ааҕааччыларбар урукку айаннарбыттан, сырыыларбыттан өссө да быһа тардан сырдатыам.
Людмила НОГОВИЦЫНА
ПОДЕЛИТЬСЯ: